Wat moet je vastleggen voordat AI met jouw kennis kan werken?
Begin met één taak, actuele afspraken en voorbeelden van jouw keuzes. Zo maak je kennis bruikbaar voor een eerste AI-toepassing.

De afspraak staat in een mail, een voorbeeld in een presentatie en de uitzondering heb je vorige week besproken. Jij weet wat bij deze klant geldt. Als AI je daarbij moet helpen, heeft die dezelfde context nodig.
Begin met één taak, de actuele afspraken en een paar voorbeelden waarin je jouw keuzes uitlegt. Je hoeft daarvoor niet eerst je hele archief te ordenen.
Kies eerst waarvoor je de kennis wilt gebruiken
Neem het voorbereiden van een klantgesprek. Wat moet er aan het begin van dat gesprek duidelijk zijn? Misschien wil je de laatste afspraken terugzien, weten welke acties openstaan en een paar vragen voorbereiden. Dat bepaalt welk materiaal nodig is.
Voor het schrijven van een voorstel heb je andere informatie nodig. Dan spelen bijvoorbeeld de klantvraag, je actuele aanbod, de grenzen van de opdracht en eerdere voorbeelden een rol.
Een behulpzame vraag is: ‘Met deze kennis moet iemand … kunnen voorbereiden of uitvoeren.’ Als daar vijf verschillende taken uitkomen, helpt het om eerst te kiezen welke het meeste verschil maakt voor je klanten of je eigen werk. Die keuze bepaalt hoeveel kennis je werkelijk nodig hebt.
Welke informatie hoort in die eerste verzameling?
| Onderdeel | Wat je vastlegt | Waarom het helpt |
|---|---|---|
| De taak | Wat de gebruiker aanlevert en welke uitkomst nodig is. | Voorkomt dat een toepassing allerlei andere vragen probeert te beantwoorden. |
| Actuele afspraken | Welke werkwijze geldt, voor wie en sinds wanneer. | Maakt onderscheid tussen een geldende afspraak en een oud voorbeeld. |
| Goede voorbeelden | Een paar uitwerkingen met uitleg van jouw keuzes. | Laat zien hoe je algemene kennis toepast. |
| Een afwijkend geval | Wanneer je iets anders doet en waardoor. | Maakt de grenzen van een standaardaanpak zichtbaar. |
| Ontbrekende informatie | Wanneer je doorvraagt, onzekerheid benoemt of iemand laat meekijken. | Geeft richting wanneer een passend antwoord nog niet mogelijk is. |
| Herkomst en onderhoud | Waar de bron staat en wie wijzigingen bijhoudt. | Maakt controle en actualisering mogelijk. |
Je kunt dat in eenvoudige documenten en tabellen vastleggen. Kies een vorm waarin je zelf makkelijk kunt blijven werken.
Hoe leg je iets vast dat voor jou vanzelfsprekend is?
Begin met twee gevallen die op elkaar lijken, maar waarin je iets anders adviseerde. Vertel wat je opviel en waarom dat verschil ertoe deed. Juist daar zit kennis die in een stappenplan gemakkelijk ontbreekt.
Een fictief voorbeeld: bij twee klanten blijft een voorgenomen project liggen. Bij de eerste is de beslissing nog niet genomen. Bij de tweede is de beslissing duidelijk, maar ontbreekt tijd voor uitvoering. Bij de eerste wil je de twijfel begrijpen voordat je een actieplan maakt. Bij de tweede onderzoek je welke tijd en ondersteuning voor de uitvoering beschikbaar zijn. Leg dat verschil vast bij de voorbeelden: welk signaal zag je en welke vraag stelde je daarom?
Als jouw materiaal alleen zegt dat mensen een actieplan moeten maken, mist die afweging. Voeg toe welke signalen je bekijkt en welke vraag je eerst stelt. Het artikel over je eigen oordeel bruikbaar maken voor AI gaat dieper op dat onderscheid in.
Je hoeft hier geen schrijfoefening van te maken. Je kunt een voorbeeld ook hardop toelichten. In een samenwerking vraag ik door op wat jij vanzelf ziet: waarom stel je juist die vraag, wanneer wijk je af en wat wil je dat de klant daarna kan? Ik help die afwegingen te ordenen en te vertalen naar de toepassing. Jij herkent of jouw aanpak daarin klopt.
Kun je gewoon alle documenten uploaden?
Een upload geeft een toepassing toegang tot materiaal. Daarmee is nog niet duidelijk welke versie leidend is, wat een voorbeeld is en welke informatie bij de vraag hoort.
OpenAI beschrijft dat ChatGPT met aangeleverde documenten kan werken en dat mogelijkheden verschillen per bestandstype en account. Ook het verwerken van beelden in documenten kent beperkingen. Controleer daarom of de informatie die voor jouw taak belangrijk is werkelijk wordt meegenomen. Zie de uitleg over bestandsuploads.
Dat controleer je met een gerichte vraag. Vraag bijvoorbeeld welke afspraak geldt en laat de toepassing de bijbehorende passage aanwijzen. Open de oorspronkelijke bron en vergelijk. Een overtuigend antwoord of een getoonde bronverwijzing is op zichzelf nog geen controle.
Controleer vóór gebruik welke gegevens je in de gekozen omgeving mag verwerken en welke instellingen en afspraken daarvoor gelden. Bij twijfel kun je met zelfgemaakte voorbeelden werken. Alleen namen weghalen is onvoldoende als de situatie iemand nog herkenbaar maakt.
Welk bestandsformaat heb je nodig?
Dat hangt af van het gebruik. Een document met duidelijke koppen is geschikt voor uitleg en afspraken. Een tabel werkt goed voor vaste velden. Een afbeelding kan belangrijk zijn als juist een visueel voorbeeld de kennis draagt.
Controleer vervolgens wat je gekozen toepassing van dat bestand kan lezen. Zet belangrijke informatie uit een afbeelding zo nodig ook in tekst. Bewaar het origineel, zodat je kunt nagaan of de omzetting klopt.
Voor een eenvoudige eerste proef kan een klein pakket volstaan: een taakbeschrijving, een actuele werkwijze en enkele voorbeelden. Een uitgebreid kennissysteem wordt pas nuttig als ook duidelijk is hoe je het gebruikt en bijhoudt.
Hoe gebruik je dat pakket in een eerste AI-proef?
Voor een eenmalige proef kun je de taak beschrijven en de bijbehorende bestanden toevoegen in een bestaande omgeving die dat ondersteunt. Bij terugkerend werk kan een project met vaste instructies en geselecteerde kennis passen, zoals beschreven in de uitleg over Claude Projects. Controleer welke mogelijkheden je eigen account biedt.
Geef aan welke bron leidend is, wat de uitkomst moet bevatten en wat de toepassing bij ontbrekende informatie moet doen. Begin vervolgens met een concrete vraag. De eerste beoordeling laat zien of je materiaal voldoende duidelijk is; daarvoor hoef je nog geen complete toepassing te laten bouwen.
Hoe merk je of er genoeg is vastgelegd?
Laat iemand met de verzameling de gekozen taak proberen. Waar vraagt diegene alsnog om jouw uitleg? Die vragen laten zien wat er ontbreekt. Bij een AI-proef kijk je daarnaast of de toepassing de bronnen en afwegingen correct gebruikt.
Probeer ook een voorbeeld dat je niet in het materiaal hebt opgenomen. Kan de toepassing daar iets mee, of herhaalt zij vooral de voorbeelden? Neem een geval op waarin belangrijke informatie ontbreekt en bekijk of zij daarnaar vraagt.
Beoordeel de uitkomst bij de taak waarvoor je de kennis hebt verzameld. Kun je de voorbereiding gebruiken in je gesprek, of het voorstel verder uitwerken? Noteer welke informatie of afweging nog ontbreekt en vul je materiaal gericht aan.
Hoe houd je de kennis bruikbaar?
Spreek af waar nieuwe besluiten terechtkomen, wie ze verwerkt en wat er met oude versies gebeurt. Noteer bij belangrijke informatie wanneer die is bijgewerkt. Bewaar voorbeelden als voorbeelden; laat een oude klantafspraak geen algemene regel worden.
Je hoeft dus geen compleet handboek af te hebben. Een voorbeeld uit je werk en je uitleg van de keuzes daarin bieden al een begin. Van daaruit kun je samen bepalen welke kennis nodig is en hoe die beschikbaar komt op het moment dat iemand haar gebruikt.
Je hoeft dit uitzoekwerk niet vooraf alleen te doen. Bij Business Reshape vraag ik door op voorbeelden uit jouw praktijk en werk ik uit wat de toepassing nodig heeft. Jij beoordeelt of jouw aanpak erin terugkomt.
